Hộ kinh doanh mở quán ăn, quán cà phê, cửa hàng thực phẩm, cơ sở chế biến thực phẩm… có phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hay không là vấn đề được nhiều chủ hộ quan tâm.
Trên thực tế, không phải mọi hộ kinh doanh thực phẩm đều phải xin giấy chứng nhận này. Pháp luật quy định một số nhóm cơ sở không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ. Tuy nhiên, việc không phải xin giấy chứng nhận không đồng nghĩa với việc được miễn các yêu cầu về an toàn thực phẩm.
Vậy hộ kinh doanh có phải xin giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không? Trường hợp nào được miễn? Nếu thuộc diện phải xin thì hồ sơ, thủ tục thực hiện như thế nào? Cùng Luật Thiên Thủy tìm hiểu chi tiết dưới đây.
1. Hộ kinh doanh có phải xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không?
Theo Điều 11 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm về nguyên tắc phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm khi hoạt động, trừ các trường hợp thuộc khoản 1 Điều 12 của Nghị định này.
Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định các cơ sở không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có:
Như vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc chủ cơ sở đăng ký hộ kinh doanh để kết luận phải xin hoặc không phải xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.
Cần xác định trước hết hộ kinh doanh đang thực hiện hoạt động nào, quy mô ra sao và thuộc nhóm cơ sở nào theo quy định về an toàn thực phẩm.
2. Hộ kinh doanh kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ có phải xin giấy an toàn thực phẩm?
Nếu hoạt động của hộ kinh doanh thuộc trường hợp kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ theo quy định thì cơ sở không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo khoản 1 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Đây là điểm rất quan trọng vì nhiều hộ kinh doanh thường hiểu rằng:
Có đăng ký hộ kinh doanh thực phẩm = bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.
Cách hiểu này chưa chính xác.
Việc có phải xin giấy hay không phụ thuộc vào tính chất hoạt động và nhóm cơ sở, chứ không chỉ phụ thuộc vào hình thức đăng ký kinh doanh.
Ví dụ, một hộ kinh doanh bán một số thực phẩm với quy mô nhỏ lẻ có thể thuộc trường hợp không phải cấp Giấy chứng nhận. Ngược lại, một hộ kinh doanh có hoạt động sản xuất, chế biến thực phẩm thuộc trường hợp phải cấp giấy thì vẫn phải thực hiện thủ tục chứng nhận theo quy định.
3. Quán cà phê, quán nước của hộ kinh doanh có phải xin giấy an toàn thực phẩm?
Đây là trường hợp khá phổ biến.
Ví dụ, một hộ kinh doanh mở:
Không nên mặc định tất cả các mô hình trên đều được miễn Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Cần xem xét hoạt động thực tế của cơ sở, loại thực phẩm, công đoạn chế biến, lĩnh vực quản lý chuyên ngành và quy định áp dụng tại địa phương.
Trong trường hợp cơ sở thuộc nhóm không phải cấp giấy, việc miễn giấy chứng nhận chỉ có nghĩa là không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Cơ sở vẫn phải bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm tương ứng. Khoản 2 Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định rõ các cơ sở thuộc diện không cấp giấy vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.
Do đó, nếu mở một quán nước hoặc quán ăn nhỏ, chủ hộ không nên chỉ quan tâm đến việc “có phải xin giấy hay không” mà còn phải kiểm tra các yêu cầu về cơ sở vật chất, nguồn nguyên liệu, dụng cụ, nước sử dụng, bảo quản thực phẩm và vệ sinh trong quá trình chế biến, kinh doanh.
4. Điều kiện an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh
Việc không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm không có nghĩa là hộ kinh doanh được miễn trách nhiệm về an toàn thực phẩm.
Luật An toàn thực phẩm quy định riêng về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ. Luật cũng đặt ra yêu cầu đối với thực phẩm, nguyên liệu, nước sử dụng, dụng cụ, bảo quản, người trực tiếp tham gia và việc xử lý chất thải.
Tùy hoạt động cụ thể, hộ kinh doanh cần chú ý các nhóm yêu cầu sau.
Bảo đảm địa điểm kinh doanh phù hợp
Địa điểm sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải hạn chế nguy cơ bị tác động bởi nguồn gây độc hại, nguồn gây ô nhiễm hoặc các yếu tố có thể làm ảnh hưởng đến an toàn của thực phẩm.
Đối với cơ sở chế biến thực phẩm, việc bố trí khu vực chế biến, khu vực bảo quản nguyên liệu, thành phẩm và khu vực phục vụ khách cũng cần được tổ chức phù hợp với tính chất hoạt động.
Bảo đảm nguồn nước sử dụng
Cơ sở phải có nguồn nước đáp ứng yêu cầu sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Đối với quán ăn, quán nước hoặc cơ sở chế biến tại chỗ, đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý vì nước có thể được sử dụng trực tiếp để chế biến, pha chế, rửa nguyên liệu và vệ sinh dụng cụ.
Sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng
Hộ kinh doanh cần kiểm soát nguồn nguyên liệu, thực phẩm đầu vào và thông tin liên quan đến việc mua bán để có thể chứng minh nguồn gốc khi cần thiết.
Việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ mua nguyên liệu hoặc các tài liệu chứng minh nguồn gốc phù hợp cũng giúp hộ kinh doanh thuận lợi hơn khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Bảo đảm vệ sinh dụng cụ và thiết bị
Dụng cụ chế biến, chứa đựng, bảo quản thực phẩm phải được vệ sinh và sử dụng phù hợp để không gây ô nhiễm thực phẩm.
Đối với quán ăn, quán cà phê, trà sữa hoặc cơ sở pha chế, cần chú ý đặc biệt đến:
Bảo đảm điều kiện đối với người trực tiếp kinh doanh thực phẩm
Người trực tiếp tham gia sản xuất, chế biến hoặc kinh doanh thực phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về sức khỏe, kiến thức và thực hành an toàn thực phẩm theo quy định áp dụng đối với từng nhóm cơ sở.
Vì vậy, dù hộ kinh doanh không phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chủ hộ vẫn cần quan tâm đến điều kiện của người trực tiếp tham gia chế biến, pha chế hoặc phục vụ thực phẩm.
Thu gom và xử lý chất thải
Chất thải phát sinh trong quá trình chế biến, kinh doanh thực phẩm phải được thu gom, xử lý phù hợp, tránh gây ô nhiễm cho thực phẩm và khu vực kinh doanh.
Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với quán ăn, cơ sở chế biến thực phẩm và các mô hình có phát sinh nhiều chất thải hữu cơ.
5. Trường hợp nào hộ kinh doanh phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm?
Không phải tất cả hộ kinh doanh thực phẩm đều được miễn giấy.
Theo Điều 11 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, nguyên tắc chung là cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trừ các trường hợp được liệt kê tại Điều 12.
Do đó, nếu hoạt động của hộ kinh doanh không thuộc một trong các trường hợp được miễn thì cần thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận.
Ví dụ, cần đặc biệt rà soát đối với hộ kinh doanh có hoạt động sản xuất hoặc chế biến thực phẩm ở quy mô, lĩnh vực không thuộc trường hợp miễn; hoặc các hoạt động thuộc nhóm thực phẩm chuyên ngành có yêu cầu riêng.
Ngoài ra, một số loại thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của từng bộ, ngành có thể chịu quy định chuyên ngành riêng. Vì vậy, cùng là “hộ kinh doanh thực phẩm” nhưng thủ tục áp dụng có thể không giống nhau.
6. Hồ sơ xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm
Nếu hộ kinh doanh thuộc trường hợp phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, thành phần hồ sơ sẽ phụ thuộc vào lĩnh vực quản lý và cơ quan có thẩm quyền.
Đối với thủ tục thuộc phạm vi được quy định tại Nghị định 148/2025/NĐ-CP và phụ lục thủ tục tương ứng, hồ sơ có thể bao gồm các giấy tờ như:
Tuy nhiên, không nên áp dụng máy móc một bộ hồ sơ cho mọi hộ kinh doanh. Cần xác định trước cơ sở thuộc lĩnh vực quản lý của cơ quan nào và loại hình sản xuất, kinh doanh cụ thể để chuẩn bị đúng hồ sơ.
Dịch vụ xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho hộ kinh doanh tại Luật Thiên Thủy
Thủ tục an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh không chỉ đơn giản là chuẩn bị một bộ hồ sơ và nộp cho cơ quan nhà nước. Trước tiên cần xác định chính xác hộ kinh doanh có thuộc diện phải xin Giấy chứng nhận hay không.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ hộ kinh doanh:
Đối với trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận, DH Tax Law cũng có thể hỗ trợ rà soát các nghĩa vụ về an toàn thực phẩm mà hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện, tránh tình trạng hiểu nhầm “được miễn giấy” thành “được miễn điều kiện an toàn thực phẩm”.
Kết luận
Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho hộ kinh doanh không phải là thủ tục bắt buộc đối với mọi hộ kinh doanh thực phẩm.
Theo quy định đang được áp dụng, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm về nguyên tắc phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP loại trừ một số nhóm cơ sở, trong đó có kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ.
Tuy nhiên, không thuộc diện cấp giấy không đồng nghĩa với việc được miễn các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Hộ kinh doanh vẫn phải bảo đảm điều kiện đối với cơ sở, nguyên liệu, nước, dụng cụ, bảo quản, người trực tiếp sản xuất, kinh doanh và các yêu cầu chuyên ngành khác.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
Email: congtythienthuy2022@gmail.com
