Từ ngày 18/10/2026, Nghị định 342/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Một nội dung đáng chú ý là quy định về kiểm tra nhu cầu kinh tế – ENT (Economic Needs Test) khi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài lập cơ sở bán lẻ.
ENT không áp dụng cho mọi trường hợp mở cơ sở bán lẻ. Việc có phải thực hiện ENT hay không phụ thuộc vào quốc tịch/vùng lãnh thổ của nhà đầu tư, số thứ tự của cơ sở bán lẻ và một số điều kiện liên quan đến diện tích, vị trí, loại hình cơ sở bán lẻ.
Vậy trường hợp nào phải kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT? Tiêu chí ENT gồm những gì? Hội đồng ENT được thành lập và hoạt động như thế nào? Bài viết dưới đây của Luật Thiên Thủy sẽ phân tích cụ thể theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP.
1. Kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT là gì?
ENT là viết tắt của Economic Needs Test, có thể hiểu là kiểm tra nhu cầu kinh tế đối với việc lập một số cơ sở bán lẻ của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Bản chất của ENT là cơ quan có thẩm quyền đánh giá sự cần thiết và mức độ phù hợp của việc lập thêm cơ sở bán lẻ tại một khu vực nhất định dựa trên các tiêu chí về thị trường, hoạt động của các cơ sở bán lẻ hiện hữu, nhu cầu của khu vực, đóng góp kinh tế - xã hội cũng như yêu cầu về an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
Do đó, ENT không đơn thuần là thủ tục kiểm tra hồ sơ hành chính mà có thể liên quan đến việc đánh giá thực tế nhu cầu của thị trường tại địa điểm dự kiến lập cơ sở bán lẻ.
Đây là nội dung doanh nghiệp FDI cần đặc biệt lưu ý khi xây dựng kế hoạch mở rộng hệ thống cửa hàng, siêu thị hoặc các loại hình cơ sở bán lẻ khác tại Việt Nam.
2. Khi nào phải thực hiện kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT?
Theo Điều 22 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, từ ngày 18/10/2026, việc kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT được đặt ra đối với trường hợp nhất định khi nhà đầu tư nước ngoài lập cơ sở bán lẻ.
Cụ thể, ENT được áp dụng khi có đủ các yếu tố sau:
Đáng chú ý, Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định trường hợp ngoại lệ đối với cơ sở bán lẻ có diện tích dưới 500 m², được lập trong trung tâm thương mại và không thuộc loại hình cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini, siêu thị.
Như vậy, không nên hiểu rằng mọi cơ sở bán lẻ thứ hai trở đi của doanh nghiệp FDI đều mặc nhiên phải trải qua ENT.
Khi đánh giá một dự án cụ thể, doanh nghiệp cần xác định đồng thời:
Việc xác định đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh tình trạng chuẩn bị hồ sơ theo thủ tục thông thường nhưng sau đó phát sinh yêu cầu thực hiện ENT.
3. Các tiêu chí kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT từ 18/10/2026
Theo khoản 2 Điều 22 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, việc ENT được xem xét dựa trên nhiều tiêu chí. Đây là những nội dung doanh nghiệp cần quan tâm khi chuẩn bị phương án lập cơ sở bán lẻ.
3.1. Xác định khu vực thị trường địa lý chịu ảnh hưởng
Một trong những điểm đáng chú ý là phạm vi khu vực thị trường địa lý được xác định khác nhau tùy theo diện tích cơ sở bán lẻ.
Đối với cơ sở bán lẻ có diện tích dưới 5.000 m², khu vực thị trường địa lý chịu ảnh hưởng được xem xét ở cấp xã, phường hoặc đơn vị tương đương.
Trong khi đó, đối với cơ sở bán lẻ có diện tích từ 5.000 m² trở lên, khu vực thị trường địa lý chịu ảnh hưởng được xem xét ở cấp tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương.
Quy định này cho thấy việc đánh giá ENT có thể được thực hiện trong phạm vi thị trường khác nhau tùy thuộc vào quy mô cơ sở bán lẻ.
Vì vậy, khi lập phương án kinh doanh, doanh nghiệp nên chuẩn bị thông tin cụ thể về:
3.2. Tác động đối với thị trường và các cơ sở bán lẻ hiện hữu
Một tiêu chí quan trọng khác là đánh giá tác động của cơ sở bán lẻ dự kiến lập đối với sự ổn định của thị trường.
Việc xem xét bao gồm cả hoạt động kinh doanh của:
Cùng với đó, cơ quan có thẩm quyền xem xét nhu cầu của khu vực thị trường địa lý và khả năng đáp ứng của cơ sở bán lẻ dự kiến lập mới để đánh giá sự cần thiết của việc mở thêm cơ sở bán lẻ.
Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ chứng minh rằng mình có nhu cầu mở rộng hoạt động kinh doanh mà cần thể hiện được cơ sở bán lẻ mới có sự phù hợp với nhu cầu của thị trường tại địa điểm dự kiến.
3.3. Khả năng đóng góp đối với phát triển kinh tế - xã hội
ENT còn xem xét khả năng đóng góp của cơ sở bán lẻ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực thị trường địa lý chịu ảnh hưởng.
Trong đó, các nội dung được xem xét bao gồm:
Điều này cho thấy phương án lập cơ sở bán lẻ cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ lợi ích kinh doanh của doanh nghiệp mà còn ở tác động đối với khu vực nơi cơ sở bán lẻ dự kiến hoạt động.
3.4. Yêu cầu về an ninh, trật tự và an toàn xã hội
Cơ sở bán lẻ dự kiến thành lập cũng phải được xem xét về sự phù hợp với yêu cầu bảo đảm:
Đây là nhóm tiêu chí có tính chất đặc thù, đặc biệt đối với những địa điểm có vị trí nhạy cảm về quốc phòng, an ninh hoặc nằm tại khu vực biên giới, hải đảo.
4. Trường hợp nào có thể bị từ chối cấp hoặc gia hạn Giấy phép lập cơ sở bán lẻ?
Ngoài trường hợp không đáp ứng điều kiện cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP, Điều 37 Nghị định này quy định thêm một số trường hợp cơ quan cấp phép từ chối cấp hoặc gia hạn Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.
Trường hợp 1: Dự án đã hết thời hạn hoạt động
Cơ quan cấp phép từ chối cấp hoặc gia hạn Giấy phép nếu thời hạn hoạt động của dự án lập cơ sở bán lẻ đã hết theo quy định của pháp luật về đầu tư.
Do đó, trước khi thực hiện thủ tục cấp hoặc gia hạn giấy phép, doanh nghiệp cần kiểm tra thời hạn của dự án và các giấy tờ đầu tư liên quan.
Trường hợp 2: Đề nghị cấp lại trong thời hạn 02 năm kể từ khi bị thu hồi giấy phép
Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cũng có thể bị từ chối cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ nếu đề nghị cấp giấy phép trong thời hạn 02 năm kể từ ngày bị thu hồi Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo khoản 2 Điều 42 Nghị định 342/2026/NĐ-CP.
Đây là điểm cần lưu ý đối với doanh nghiệp từng bị thu hồi giấy phép, bởi việc thành lập lại cơ sở bán lẻ không đương nhiên được chấp thuận ngay sau khi bị thu hồi.
5. ENT có phải là thủ tục áp dụng cho mọi doanh nghiệp FDI bán lẻ?
Không.
Đây là điểm doanh nghiệp FDI cần phân biệt rõ.
ENT chủ yếu đặt ra đối với trường hợp nhà đầu tư thuộc nước/vùng lãnh thổ không có cam kết quốc tế về việc bãi bỏ ENT và lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất, đồng thời không thuộc trường hợp ngoại lệ.
Vì vậy, trước khi kết luận một dự án có phải ENT hay không, cần rà soát toàn bộ thông tin của dự án thay vì chỉ căn cứ vào việc doanh nghiệp là doanh nghiệp FDI.
Đặc biệt, cần phân biệt giữa:
Quyền phân phối → quyền bán lẻ → cơ sở bán lẻ → Giấy phép lập cơ sở bán lẻ → ENT.
Đây là các khái niệm và thủ tục có liên quan nhưng không đồng nhất với nhau.
Một doanh nghiệp có quyền phân phối hàng hóa không có nghĩa rằng mọi địa điểm bán lẻ của doanh nghiệp đều tự động được mở mà không cần xem xét điều kiện cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.
Kết luận
Từ ngày 18/10/2026, quy định về kiểm tra nhu cầu kinh tế ENT khi lập cơ sở bán lẻ của doanh nghiệp FDI được thực hiện theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP.
Điểm quan trọng là không phải mọi cơ sở bán lẻ của doanh nghiệp FDI đều phải ENT. Doanh nghiệp cần xác định quốc gia/vùng lãnh thổ của nhà đầu tư, cam kết quốc tế, thứ tự cơ sở bán lẻ, diện tích, loại hình và địa điểm để xác định chính xác thủ tục.
Đối với trường hợp thuộc diện ENT, doanh nghiệp cần chuẩn bị phương án phù hợp với các tiêu chí về thị trường, nhu cầu khu vực, tác động đối với hệ thống bán lẻ hiện hữu, đóng góp kinh tế - xã hội và yêu cầu về an ninh, trật tự.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
Email: congtythienthuy2022@gmail.com
