Nhiều công ty cổ phần có Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) là cổ đông hoặc người đại diện phần vốn nhưng không nhận tiền lương từ công ty. Một vấn đề thường được quan tâm là Chủ tịch HĐQT không hưởng lương có phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc hay không? Nếu có thì lấy mức nào để tính đóng?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, câu trả lời là có. Chủ tịch HĐQT thuộc nhóm người quản lý doanh nghiệp và nếu không hưởng tiền lương thì vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Đáng chú ý, nhóm này có cách xác định căn cứ đóng và tỷ lệ đóng riêng, không áp dụng đơn giản theo cơ chế 8% của người lao động hưởng lương.
Từ ngày 01/07/2026, mức tham chiếu được xác định theo mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng, qua đó làm thay đổi mức đóng tối thiểu và tối đa đối với nhóm Chủ tịch HĐQT không hưởng lương.
1. Chủ tịch HĐQT không hưởng lương có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Có.
Điểm n khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm:
Trong khi đó, theo Luật Doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT là một trong những chức danh được xác định là người quản lý doanh nghiệp.
Do đó, trường hợp một cá nhân giữ chức danh Chủ tịch HĐQT của công ty cổ phần nhưng không hưởng tiền lương vẫn thuộc nhóm tham gia BHXH bắt buộc theo điểm n khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Điểm này đặc biệt cần lưu ý đối với các công ty cổ phần có cơ cấu như:
Việc không nhận lương không đồng nghĩa với việc được miễn tham gia BHXH bắt buộc.
2. Vì sao Chủ tịch HĐQT không hưởng lương vẫn phải đóng BHXH?
Điểm quan trọng của quy định mới là Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã tách riêng nhóm người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương thành một nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Trước đây, doanh nghiệp thường gặp tình huống người giữ chức danh quản lý nhưng không hưởng lương và việc xác định nghĩa vụ BHXH có thể gây nhầm lẫn với người lao động làm việc theo hợp đồng.
Từ khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực, cần xác định trước tiên người đó có thuộc nhóm đối tượng tại Điều 2 hay không.
Đối với Chủ tịch HĐQT không hưởng lương, việc xác định nghĩa vụ BHXH căn cứ vào chức danh và tư cách quản lý doanh nghiệp, chứ không chỉ căn cứ vào việc người đó có nhận tiền lương hay không.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào quyết định hoặc nghị quyết ghi nhận Chủ tịch HĐQT “không hưởng lương” để kết luận rằng người này không phải đóng BHXH.
3. Chủ tịch HĐQT không hưởng lương đóng BHXH với tỷ lệ bao nhiêu?
Đây là điểm khác biệt quan trọng.
Theo Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối với người thuộc điểm m và điểm n khoản 1 Điều 2, mức đóng BHXH bắt buộc được xác định:
Như vậy, tổng mức đóng BHXH bắt buộc là:
3% + 22% = 25% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Đây là điểm cần phân biệt với trường hợp người lao động hưởng lương theo hợp đồng lao động, bởi Chủ tịch HĐQT không hưởng lương thuộc nhóm đối tượng có cơ chế đóng riêng.
4. Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của Chủ tịch HĐQT không hưởng lương là bao nhiêu?
Do Chủ tịch HĐQT thuộc nhóm người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương, không có mức lương thực tế để sử dụng làm căn cứ đóng như người lao động hưởng lương.
Theo điểm d khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nhóm đối tượng này được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
Mức lựa chọn:
Sau ít nhất 12 tháng thực hiện đóng BHXH theo mức đã lựa chọn, người tham gia có thể lựa chọn lại mức tiền lương làm căn cứ đóng.
Như vậy, không phải cứ Chủ tịch HĐQT không hưởng lương thì doanh nghiệp được tự xác định một mức lương tùy ý để đóng BHXH. Mức đóng phải nằm trong khoảng pháp luật cho phép.
5. Mức tham chiếu đóng BHXH từ ngày 01/07/2026 là bao nhiêu?
Từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Trong giai đoạn chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu theo Luật Bảo hiểm xã hội được xác định bằng mức lương cơ sở.
Theo đó:
Mức tham chiếu = 2.530.000 đồng/tháng
Mức tối đa để làm căn cứ đóng BHXH:
2.530.000 × 20 = 50.600.000 đồng/tháng.
Bảo hiểm xã hội TP.HCM cũng đã hướng dẫn từ ngày 01/07/2026 mức tham chiếu là 2.530.000 đồng/tháng và mức cao nhất làm căn cứ đóng BHXH là 50.600.000 đồng/tháng.
6. Mức đóng BHXH của Chủ tịch HĐQT không hưởng lương từ 01/07/2026
Có thể hình dung như sau:
Trường hợp đóng ở mức tối thiểu:
2.530.000 × 25% = 632.500 đồng/tháng
Trong đó:
Trường hợp đóng ở mức tối đa:
50.600.000 × 25% = 12.650.000 đồng/tháng
Trong đó:
Như vậy, từ ngày 01/07/2026, nếu Chủ tịch HĐQT lựa chọn mức đóng thấp nhất thì số tiền BHXH bắt buộc phải đóng là 632.500 đồng/tháng.
Nếu lựa chọn mức cao nhất thì số tiền đóng là 12.650.000 đồng/tháng.
7. Chủ tịch HĐQT không hưởng lương tự đóng hay công ty đóng BHXH?
Đây cũng là vấn đề doanh nghiệp cần phân biệt.
Đối với nhóm người quy định tại điểm n khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, pháp luật quy định người tham gia có thể:
Phương thức đóng có thể thực hiện hàng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần; thời hạn đóng được xác định theo quy định riêng của nhóm đối tượng này.
Do đó, trường hợp Chủ tịch HĐQT không hưởng lương không nên xử lý giống hoàn toàn với người lao động hưởng lương theo hợp đồng lao động, theo đó mặc nhiên chia một phần nghĩa vụ cho “người lao động” và một phần cho “người sử dụng lao động”.
Đây là nhóm người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, có cơ chế đóng BHXH riêng theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
8. Chủ tịch HĐQT không hưởng lương có phải đóng BHYT, BHTN không?
Cần phân biệt giữa BHXH bắt buộc và các loại bảo hiểm khác.
Quy định tại điểm n khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đang xác định Chủ tịch HĐQT không hưởng lương thuộc đối tượng BHXH bắt buộc.
Do đó, khi xử lý hồ sơ bảo hiểm, doanh nghiệp không nên mặc nhiên suy ra rằng người này được đóng BHYT, BHTN và các khoản bảo hiểm khác theo đúng cơ chế của người lao động có hợp đồng lao động.
Việc xác định từng loại bảo hiểm cần căn cứ vào luật điều chỉnh tương ứng và tình trạng tham gia thực tế của cá nhân.
Câu hỏi thường gặp
Chủ tịch HĐQT không nhận lương có được miễn BHXH không?
Không. Chủ tịch HĐQT thuộc nhóm người quản lý doanh nghiệp. Nếu không hưởng tiền lương thì vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo điểm n khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Mức đóng BHXH của Chủ tịch HĐQT không hưởng lương là bao nhiêu?
Tổng mức đóng là 25% tiền lương làm căn cứ đóng, gồm 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất.
Mức đóng thấp nhất từ 01/07/2026 là bao nhiêu?
Mức tham chiếu từ 01/07/2026 là 2.530.000 đồng/tháng. Nếu lựa chọn mức tối thiểu, số tiền đóng là:
2.530.000 × 25% = 632.500 đồng/tháng.
Mức đóng cao nhất là bao nhiêu?
Mức tiền lương làm căn cứ đóng tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu, tương ứng 50.600.000 đồng/tháng.
Số tiền BHXH tối đa:
50.600.000 × 25% = 12.650.000 đồng/tháng.
Sau bao lâu được lựa chọn lại mức đóng?
Sau ít nhất 12 tháng thực hiện đóng BHXH theo mức tiền lương làm căn cứ đóng đã lựa chọn, người tham gia được lựa chọn lại mức đóng theo quy định.
Luật Thiên Thủy hỗ trợ doanh nghiệp:
Nếu doanh nghiệp đang có Chủ tịch HĐQT hoặc thành viên HĐQT không hưởng lương, nên rà soát hồ sơ và mức đóng từ ngày 01/07/2026 để bảo đảm thực hiện đúng quy định hiện hành.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
Email: congtythienthuy2022@gmail.com
