Khi đoàn kiểm tra hoặc đoàn thẩm định an toàn thực phẩm (ATTP) đến cơ sở, một trong những nội dung được quan tâm là tình trạng quản lý, bảo quản và kiểm soát nguyên liệu, thực phẩm trong kho. Trong thực tế, không ít cơ sở vẫn còn một số sản phẩm, nguyên liệu đã hết hạn sử dụng nhưng chưa đưa vào chế biến, chưa bán cho khách hàng và vẫn đang nằm trong kho.
Trong bài viết dưới đây, Luật Thiên Thủy sẽ phân tích cách xử lý thực phẩm hết hạn trong kho, căn cứ xử phạt và những việc cơ sở nên thực hiện trước khi đoàn thẩm định ATTP kiểm tra thực tế.
1. Thực phẩm hết hạn trong kho nhưng chưa sử dụng có bị phạt không?
Có thể bị xử lý, nhưng không nên hiểu rằng cứ có thực phẩm hết hạn trong kho là mặc nhiên bị phạt tiền.
Điểm quan trọng là phải xác định cơ sở đang quản lý số thực phẩm hết hạn như thế nào và hành vi thực tế có thuộc trường hợp bị xử phạt theo quy định hay không.
Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATTP, hành vi không phân loại, bảo quản riêng biệt phế thải, nguyên liệu, thành phẩm hoặc bán thành phẩm bị hỏng, hết hạn sử dụng với nguyên liệu và sản phẩm phục vụ sản xuất, kinh doanh có thể bị xử phạt. Quy định này hiện được thể hiện tại Điều 9 Nghị định 115/2018/NĐ-CP và các quy định sửa đổi, bổ sung có liên quan.
Theo quy định được sửa đổi, hành vi nêu trên có thể bị phạt tiền từ 14.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với trường hợp thuộc khoản tương ứng.
Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc “có hàng hết hạn”, mà còn nằm ở việc cơ sở có phân loại, biệt trữ và kiểm soát số hàng này hay không.
Ví dụ:
Trường hợp 1:
Kho có một số thùng sữa đã hết hạn nhưng vẫn để chung với sữa đang sử dụng, không có nhãn cảnh báo và nhân viên vẫn có thể lấy nhầm để pha chế.
→ Đây là tình huống có rủi ro cao về ATTP và có thể bị lập biên bản xử lý.
Trường hợp 2:
Cơ sở phát hiện nguyên liệu hết hạn, lập biên bản kiểm kê, chuyển toàn bộ sang khu vực biệt trữ, dán nhãn “Hàng hết hạn – không sử dụng – chờ tiêu hủy” và có hồ sơ xử lý.
→ Cách quản lý này thể hiện cơ sở đã nhận diện và kiểm soát hàng hết hạn, giảm đáng kể rủi ro khi kiểm tra.
Do đó, câu trả lời chính xác hơn là:
Thực phẩm hết hạn chưa sử dụng không đồng nghĩa với việc đương nhiên bị phạt tiền, nhưng nếu cơ sở để chung, không phân loại, không biệt trữ hoặc tiếp tục sử dụng/kinh doanh thì có thể phát sinh trách nhiệm xử phạt tùy hành vi cụ thể.
2. Vì sao thực phẩm hết hạn vẫn là vấn đề khi thẩm định ATTP?
Khi thẩm định cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, cơ quan có thẩm quyền không chỉ kiểm tra sản phẩm đã bán cho khách hàng hay chưa mà còn đánh giá toàn bộ điều kiện bảo đảm ATTP tại cơ sở.
Điều kiện bảo đảm ATTP bao gồm nhiều yếu tố như:
Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các điều kiện bảo đảm ATTP trong sản xuất, kinh doanh, bảo quản thực phẩm và trình tự cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP.
Vì vậy, trong quá trình thẩm định, việc phát hiện nguyên liệu hết hạn trong kho có thể khiến đoàn thẩm định đặt vấn đề về quy trình kiểm soát nguyên liệu và điều kiện bảo quản của cơ sở.
Đặc biệt, nếu hàng hết hạn được:
thì đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống kiểm soát ATTP của cơ sở chưa được thực hiện chặt chẽ.
3. Khi nào thực phẩm hết hạn trong kho có thể bị xử phạt?
Có thể chia thành một số trường hợp phổ biến sau:
3.1. Hàng hết hạn để chung với hàng đang sử dụng
Đây là trường hợp có rủi ro cao nhất.
Ví dụ, trong cùng một tủ mát có:
nhưng không có phân loại hoặc nhãn nhận biết.
Trong trường hợp này, đoàn kiểm tra có cơ sở để xác định cơ sở không phân loại, bảo quản riêng biệt nguyên liệu, sản phẩm hết hạn theo yêu cầu.
3.2. Hàng hết hạn vẫn được sử dụng
Nếu nguyên liệu hết hạn được sử dụng để:
thì mức độ vi phạm nghiêm trọng hơn.
Nghị định 115/2018/NĐ-CP quy định hành vi sử dụng nguyên liệu đã quá thời hạn sử dụng để sản xuất, chế biến, cung cấp thực phẩm có thể bị phạt từ 01 lần đến 02 lần giá trị sản phẩm vi phạm, đồng thời có thể áp dụng biện pháp buộc tiêu hủy nguyên liệu, thực phẩm vi phạm.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý: “chưa sử dụng” và “đã sử dụng” là hai tình huống pháp lý khác nhau.
3.3. Hàng hết hạn nhưng được biệt trữ để chờ xử lý
Nếu cơ sở đã phát hiện hàng hết hạn và:
thì tình huống này khác với việc cố tình để hàng hết hạn trong kho để tiếp tục sử dụng.
Tuy nhiên, cơ sở vẫn cần thực hiện việc xử lý dứt điểm trong thời gian phù hợp, tránh để khu vực biệt trữ trở thành nơi lưu trữ hàng quá hạn kéo dài mà không có hồ sơ xử lý.
4. Có phải cứ phát hiện hàng hết hạn là đoàn thẩm định đánh trượt hồ sơ?
Không nên khẳng định tuyệt đối như vậy.
Kết quả thẩm định phải căn cứ vào toàn bộ điều kiện thực tế của cơ sở và các lỗi được đoàn thẩm định ghi nhận, chứ không chỉ dựa vào việc có một sản phẩm hết hạn trong kho.
Trong trường hợp cơ sở có lỗi nhưng có khả năng khắc phục, quy định hiện hành về cấp Giấy chứng nhận ATTP có cơ chế để cơ sở thực hiện khắc phục theo yêu cầu của đoàn thẩm định.
Theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP, trường hợp kết quả thẩm định chưa đạt nhưng có thể khắc phục, đoàn thẩm định phải ghi rõ nội dung cần khắc phục và thời hạn khắc phục theo quy định. Sau khi cơ sở báo cáo kết quả khắc phục, cơ quan có thẩm quyền thực hiện đánh giá kết quả khắc phục.
Do đó, việc phát hiện nguyên liệu hết hạn có thể dẫn đến yêu cầu khắc phục, nhưng không nên suy diễn thành quy tắc rằng mọi trường hợp đều bị “đánh trượt” hoặc bị phạt tiền.
Điều cơ sở cần quan tâm là phải chứng minh được mình đang kiểm soát hàng hết hạn đúng cách.
5. Hàng hết hạn nên xử lý thế nào trước khi đoàn thẩm định ATTP?
Để hạn chế rủi ro, cơ sở nên thực hiện quy trình xử lý ngay khi phát hiện nguyên liệu hoặc thực phẩm hết hạn.
Bước 1: Rà soát toàn bộ kho
Kiểm tra:
Không nên chỉ kiểm tra một khu vực vì thực phẩm hết hạn có thể nằm ở nhiều vị trí khác nhau.
Bước 2: Phân loại hàng hết hạn
Tách riêng:
Có thể áp dụng nguyên tắc FEFO – First Expired, First Out, tức hàng có hạn sử dụng gần nhất được ưu tiên sử dụng trước, phù hợp với đặc tính và quy trình quản lý của cơ sở.
Bước 3: Biệt trữ hàng hết hạn
Hàng hết hạn cần được đưa ra khỏi khu vực nguyên liệu đang sử dụng.
Nên bố trí:
KHU VỰC HÀNG KHÔNG ĐƯỢC SỬ DỤNG
và ghi rõ:
HÀNG HẾT HẠN – CHỜ XỬ LÝ/TIÊU HỦY
Nếu chưa thể tiêu hủy ngay, việc biệt trữ giúp tránh nguy cơ nhân viên lấy nhầm nguyên liệu để sản xuất, chế biến hoặc phục vụ khách hàng.
Bước 4: Lập biên bản kiểm kê
Cơ sở nên lập bảng hoặc biên bản ghi nhận:
STT | Tên sản phẩm | Số lượng | Hạn sử dụng | Tình trạng | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Sữa tươi | 10 hộp | 10/08/2026 | Hết hạn | Tiêu hủy |
2 | Bột mì | 5 kg | 05/08/2026 | Hết hạn | Trả NCC |
3 | Kem | 3 hộp | 12/08/2026 | Hỏng | Tiêu hủy |
Việc lập hồ sơ giúp chứng minh cơ sở đã phát hiện, kiểm soát và xử lý hàng hết hạn, thay vì để mặc số hàng này trong kho.
6. Có cần tiêu hủy ngay thực phẩm hết hạn không?
Về mặt quản lý ATTP, không nên tiếp tục sử dụng hoặc đưa thực phẩm hết hạn vào hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh.
Đối với trường hợp phải xử lý hàng vi phạm theo quy định xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả có thể bao gồm buộc tiêu hủy nguyên liệu, thực phẩm vi phạm.
Tùy từng trường hợp, cơ sở có thể:
Quan trọng nhất là phải bảo đảm hàng đã hết hạn không thể quay trở lại dây chuyền sản xuất hoặc khu vực kinh doanh.
7. Kho thực phẩm nên được tổ chức như thế nào để tránh lỗi khi thẩm định?
Một kho thực phẩm đạt yêu cầu không chỉ cần “sạch” mà còn phải có hệ thống quản lý rõ ràng.
Cơ sở nên phân chia:
Khu vực 1: Nguyên liệu đang sử dụng
Chỉ chứa nguyên liệu còn hạn và đáp ứng điều kiện bảo quản.
Khu vực 2: Hàng cận hạn
Có thể đánh dấu riêng để nhân viên ưu tiên sử dụng theo quy trình.
Khu vực 3: Hàng hết hạn/chờ xử lý
Phải được biệt trữ và có biển cảnh báo rõ ràng.
Khu vực 4: Hàng chờ trả nhà cung cấp
Nếu có hàng bị trả lại, cần ghi nhận rõ tình trạng và không để lẫn với hàng đang kinh doanh.
Cách tổ chức này vừa giúp quản lý kho hiệu quả, vừa hạn chế nguy cơ sử dụng nhầm nguyên liệu hết hạn.
Dịch vụ xin Giấy ATTP tại Luật Thiên Thủy
Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, việc rà soát kho và điều kiện thực tế trước ngày thẩm định là bước rất quan trọng.
Luật Thiên Thủy cung cấp dịch vụ hỗ trợ:
Kết luận
Thực phẩm hết hạn trong kho nhưng chưa sử dụng không nên được hiểu là cứ phát hiện là đương nhiên bị phạt tiền. Trách nhiệm xử lý phụ thuộc vào hành vi cụ thể và cách cơ sở quản lý số thực phẩm đó.
Rủi ro lớn nhất phát sinh khi cơ sở để thực phẩm hết hạn chung với nguyên liệu đang sử dụng, không phân loại, không biệt trữ hoặc tiếp tục sử dụng nguyên liệu hết hạn để sản xuất, chế biến, kinh doanh. Trong những trường hợp này, cơ sở có thể bị xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATTP.
Vì vậy, trước khi xin Giấy ATTP, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cơ sở dịch vụ ăn uống nên thực hiện một đợt rà soát toàn bộ kho, đặc biệt là hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu. Đây là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để hạn chế lỗi trong quá trình thẩm định và duy trì điều kiện an toàn thực phẩm trong suốt quá trình kinh doanh.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
