Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tỷ trọng lớn trong khu vực kinh tế tư nhân nhưng thường gặp hạn chế về vốn, mặt bằng, nhân lực, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường. Nhằm tạo thêm điều kiện cho khu vực này phát triển, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ mới, nổi bật là Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
Các chính sách không chỉ tập trung vào ưu đãi thuế mà còn mở rộng sang tiếp cận đất đai, mặt bằng, mua sắm công, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đào tạo quản trị.
Dưới đây là 5 chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đáng chú ý trong năm 2026 mà doanh nghiệp nên chủ động tìm hiểu.
1. DNNVV được hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp
Một trong những chính sách đáng chú ý là hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất, kinh doanh.
Theo khoản 6 Điều 7 Nghị quyết 198/2025/QH15, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong thời gian 05 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất với chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc vườn ươm công nghệ.
Mức giảm cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định trên cơ sở quy định của Nghị quyết và tình hình thực tế tại địa phương. Khoản hỗ trợ được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư theo cơ chế do Chính phủ quy định.
Điều kiện cần lưu ý
Không phải mọi doanh nghiệp thuê mặt bằng trong khu công nghiệp đều mặc nhiên được giảm 30%.
Doanh nghiệp cần xác định:
Đặc biệt, 30% là mức giảm tối thiểu, còn mức hỗ trợ thực tế do UBND cấp tỉnh quyết định.
Ví dụ
Công ty A là DNNVV ký hợp đồng thuê lại đất tại một khu công nghiệp để xây dựng nhà xưởng.
Nếu thuộc đối tượng và đáp ứng điều kiện hưởng chính sách, tiền thuê lại đất của doanh nghiệp có thể được hỗ trợ giảm theo mức do địa phương quyết định trong 05 năm đầu.
Do đó, khi lập kế hoạch đầu tư nhà xưởng, doanh nghiệp nên kiểm tra chính sách của địa phương ngay từ giai đoạn lựa chọn địa điểm.
2. DNNVV có thể được hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công
Một chính sách khác nhằm giải quyết bài toán mặt bằng là hỗ trợ doanh nghiệp thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng hoặc không sử dụng tại địa phương.
Theo Điều 8 Nghị quyết 198/2025/QH15, nhóm được hỗ trợ gồm:
Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn việc thực hiện chính sách thông qua hình thức thuê nhà, đất của tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương theo quy định về quản lý, sử dụng và khai thác nhà, đất là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở.
Hình thức hỗ trợ
Tùy quy định và danh mục tài sản tại từng địa phương, việc hỗ trợ có thể được thực hiện thông qua:
UBND cấp tỉnh có trách nhiệm quy định và công bố danh mục tài sản công được cho thuê, tiêu chí, mức hỗ trợ, hình thức hỗ trợ và trình tự, thủ tục đối với từng loại tài sản.
Vì vậy, đây là chính sách có tính chất phụ thuộc vào việc địa phương có tài sản phù hợp và đã công bố cơ chế triển khai hay chưa.
3. DNNVV đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế TNDN trong 03 năm
Đây là một trong những chính sách được doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất.
Theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Không phải doanh nghiệp mới thành lập nào cũng được miễn thuế
Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
Chính sách không áp dụng đối với một số trường hợp như:
Do đó, trước khi xác định doanh nghiệp được hưởng ưu đãi, cần kiểm tra lịch sử thành lập, chuyển đổi và vai trò của người quản lý/người góp vốn, thay vì chỉ căn cứ vào việc doanh nghiệp vừa được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Chính sách này có áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã thành lập trước Nghị quyết 198?
Có trường hợp được áp dụng.
Nếu doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trước thời điểm Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực nhưng vẫn còn thời gian thuộc phạm vi ưu đãi thì được hưởng cho thời gian còn lại theo quy định.
Lưu ý khi tính ưu đãi thuế
Doanh nghiệp cần phân biệt:
Miễn thuế TNDN 03 năm theo chính sách hỗ trợ DNNVV
với
các ưu đãi thuế TNDN khác theo pháp luật thuế dựa trên ngành nghề, địa bàn hoặc dự án đầu tư.
Trong trường hợp doanh nghiệp đồng thời đáp ứng nhiều chính sách ưu đãi, cần rà soát quy định về nguyên tắc lựa chọn ưu đãi để xác định phương án có lợi và phù hợp nhất.
4. DNNVV được ưu tiên tiếp cận một số gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước
Nghị quyết 198/2025/QH15 cũng tạo cơ hội cho DNNVV tiếp cận thị trường thông qua hoạt động mua sắm công.
Theo Điều 11, gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng được dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong nhóm này, chính sách ưu tiên doanh nghiệp:
Nếu đã tổ chức đấu thầu nhưng không có DNNVV đáp ứng yêu cầu thì được tổ chức đấu thầu lại và không phải áp dụng cơ chế dành gói thầu cho DNNVV theo khoản 1 Điều 11.
Không nên hiểu “20 tỷ đồng” là mọi gói thầu dưới 20 tỷ đều tự động thuộc DNNVV
Doanh nghiệp cần xem xét đồng thời:
Đặc biệt, Luật Đấu thầu vẫn có các quy định riêng đối với gói thầu xây lắp dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ với giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng cơ chế áp dụng cho từng gói thầu thay vì chỉ nhìn vào mức 20 tỷ đồng.
5. DNNVV được hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo quản trị, kế toán, thuế và nhân sự
Không chỉ hỗ trợ về đất đai và thuế, chính sách năm 2026 còn tập trung vào việc nâng cao năng lực quản trị và chuyển đổi số.
5.1. Được hỗ trợ đào tạo quản trị doanh nghiệp
Theo Điều 11 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, ngân sách nhà nước hỗ trợ 100% tổng chi phí của khóa đào tạo quản trị doanh nghiệp, bao gồm quản trị:
Đối tượng được hỗ trợ gồm:
Đây là chính sách khá thiết thực đối với doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là các doanh nghiệp chưa có bộ phận chuyên môn riêng về kế toán, thuế hoặc nhân sự.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng “được Nhà nước hỗ trợ 100%” không đồng nghĩa doanh nghiệp tự lựa chọn bất kỳ khóa học nào rồi yêu cầu ngân sách hoàn trả.
Việc hỗ trợ được thực hiện theo chương trình, kế hoạch, quy trình và nguồn kinh phí được cơ quan có thẩm quyền triển khai.
5.2. Được tiếp cận nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung
Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định Nhà nước bố trí kinh phí để cung cấp miễn phí một số nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho:
Đây là một phần của chính sách hỗ trợ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Nội dung hỗ trợ được Nghị định 20/2026/NĐ-CP cụ thể hóa theo hướng cung cấp các nền tảng số tích hợp giải pháp chuyển đổi số, trong đó có phần mềm kế toán.
5.3. Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển
Một chính sách khác đáng chú ý là doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế đối với chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển theo cơ chế đặc thù.
Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định doanh nghiệp được tính 200% chi phí thực tế của hoạt động nghiên cứu và phát triển vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN theo quy định của Chính phủ.
Doanh nghiệp cũng được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế TNDN để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của doanh nghiệp.
Đây là chính sách đặc biệt đáng quan tâm đối với doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp đang đầu tư cho hoạt động R&D.
6. Một số chính sách khác DNNVV nên biết
Ngoài 5 nhóm chính sách trên, Nghị quyết 198/2025/QH15 còn đặt ra nhiều cơ chế hỗ trợ khác.
Hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho một số dự án
Doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được Nhà nước hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn để thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG), theo điều kiện và cơ chế thực hiện của pháp luật.
Hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị
Nhà nước triển khai chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030, đồng thời có chính sách cung cấp miễn phí một số dịch vụ tư vấn pháp lý, đào tạo quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế và nhân sự cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Hỗ trợ tham gia chuỗi sản xuất, kinh doanh
Chi phí đào tạo và đào tạo lại nhân lực của doanh nghiệp lớn cho DNNVV tham gia chuỗi được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN theo cơ chế được quy định.
Như vậy, chính sách hỗ trợ DNNVV hiện nay không chỉ là “miễn thuế” mà đã mở rộng sang đất đai, vốn, thị trường, công nghệ và nhân lực.
7. Doanh nghiệp nào được xác định là doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Không phải cứ doanh nghiệp có quy mô nhỏ theo cách hiểu thông thường đều được hưởng toàn bộ chính sách dành cho DNNVV.
Việc xác định doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa phải căn cứ vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các văn bản hướng dẫn.
Các tiêu chí có thể liên quan đến:
Do đó, doanh nghiệp cần xác định đúng quy mô của mình trước khi áp dụng chính sách hỗ trợ.
Đặc biệt, một doanh nghiệp có thể đáp ứng tiêu chí DNNVV đối với chính sách này nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện riêng của từng chương trình hỗ trợ.
8. Doanh nghiệp cần làm gì để không bỏ lỡ chính sách hỗ trợ?
Để chủ động tiếp cận các chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp nên thực hiện một số việc sau:
Bước 1: Xác định quy mô doanh nghiệp
Kiểm tra doanh nghiệp thuộc:
Bước 2: Rà soát chính sách phù hợp
Có thể kiểm tra theo từng nhóm:
Nhu cầu của doanh nghiệp | Chính sách nên rà soát |
|---|---|
Cần mặt bằng sản xuất | Hỗ trợ tiền thuê lại đất |
Cần thuê nhà, đất công | Chính sách thuê tài sản công |
Doanh nghiệp mới thành lập | Miễn thuế TNDN 03 năm |
Muốn tham gia mua sắm công | Cơ chế dành cho DNNVV |
Cần đào tạo quản trị | Hỗ trợ 100% chi phí khóa đào tạo |
Cần chuyển đổi số | Nền tảng số, phần mềm dùng chung |
Đầu tư R&D | Cơ chế tính chi phí R&D |
Dự án xanh/tuần hoàn | Hỗ trợ lãi suất |
Bước 3: Kiểm tra cơ chế triển khai tại địa phương
Nhiều chính sách không áp dụng theo một thủ tục duy nhất trên toàn quốc mà cần có:
Vì vậy, doanh nghiệp nên kiểm tra cơ quan đầu mối và chương trình đang được triển khai tại địa phương trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Kết luận
Năm 2026, hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được mở rộng đáng kể. Bên cạnh ưu đãi thuế, doanh nghiệp còn có cơ hội tiếp cận mặt bằng sản xuất, tài sản công, mua sắm công, đào tạo quản trị, chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển.
Đáng chú ý, DNNVV đăng ký kinh doanh lần đầu có thể được miễn thuế TNDN trong 03 năm nếu đáp ứng điều kiện; doanh nghiệp thuộc diện hỗ trợ thuê lại đất có thể được giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 05 năm đầu; trong khi doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ còn có thể được Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí khóa đào tạo quản trị doanh nghiệp theo chương trình được triển khai.
Tuy nhiên, mỗi chính sách có điều kiện, phạm vi và phương thức triển khai riêng. Doanh nghiệp nên rà soát cụ thể tình trạng pháp lý, quy mô, ngành nghề, địa điểm hoạt động và nhu cầu thực tế trước khi xác định chính sách có thể áp dụng.
Nếu doanh nghiệp cần tư vấn về điều kiện xác định DNNVV, ưu đãi thuế TNDN, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, thủ tục thành lập doanh nghiệp hoặc các vấn đề pháp lý trong quá trình hoạt động, có thể liên hệ Luật Thiên Thủy để được hỗ trợ và tư vấn phù hợp.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN LUẬT THIÊN THỦY
Địa chỉ: Tòa nhà MORITZ, 140 Nguyễn Văn Khối, Phường Thông Tây Hội, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0911 732 048
